มรรยาททนายความ 21 ข้อ กับผลลัพธ์เมื่อทนายประพฤติผิด

มรรยาททนายความ 21 ข้อ คืออะไร และทำไมลูกความต้องอ่านก่อนเซ็นสัญญา

ข้อกำหนดว่าด้วยมรรยาททนายความมีอยู่ 21 ข้อ และออกโดยสภาทนายความตามพระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528 สาระสำคัญคือกำหนดว่าทนายความต้องปฏิบัติต่อลูกความ ต่อศาล และต่อทนายความด้วยกันอย่างไร ตัวบทไม่ได้เขียนขึ้นเพื่อคุ้มครองวิชาชีพเพียงอย่างเดียว แต่คุ้มครองประชาชนที่ตกเป็นผู้เสียหายจากการถูกทนายความเอาเปรียบด้วย

สองข้อที่ลูกความมักได้ประโยชน์ทันทีคือข้อที่ห้ามทนายความเรียกหรือรับเงินจากคู่ความอีกฝ่ายโดยพลการ และข้อที่ห้ามทนายความทิ้งคดีหรือถอนตัวโดยไม่แจ้งให้ลูกความจัดการแทนก่อน ในทางปฏิบัติเมื่อเกิดข้อพิพาทเรื่องค่าทนายความหรือการไม่ทำงาน คดีจำนวนมากจบที่การยื่นคำร้องต่อสภาทนายความมากกว่าการฟ้องศาล

ตัวอย่างคดีมรรยาททนายความที่พบได้บ่อย

ตัวอย่างคดีมรรยาททนายความที่ซ้ำ ๆ ในไทยคือทนายความรับเงินค่าเดินเรื่องแล้วไม่ยื่นคำฟ้องภายในอายุความ ทำให้ลูกความเสียสิทธิฟ้องเรียกค่าเสียหายจากคู่กรณี กรณีนี้ลูกความต้องพิสูจน์ว่าตนไม่ได้ประมาทเลินเล่อเสียเอง และมีหลักฐานการชำระเงินที่ชัดเจน

อีกแบบคือทนายความรับเป็นผู้แทนในคดีอาญาแล้วไม่ไปศาลตามนัด ทำให้ศาลออกหมายจับลูกความซึ่งไม่ใช่ความผิดของผู้ถูกกล่าวหาเลย การเก็บสำเนาคำฟ้อง สำเนาใบแต่งทนาย และบันทึกการติดต่อทุกครั้งจึงไม่ใช่ความระแวงเกินเหตุ แต่คือหลักฐานที่ใช้ได้จริงเมื่อต้องยื่นเรื่องต่อสภาทนายความ

ก่อนว่าจ้าง ควรตรวจอะไรได้บ้างในวันเดียว

ตรวจเลขใบอนุญาตทนายความผ่านระบบของสภาทนายความได้ก่อนโอนเงิน ค่าที่ปรึกษาเบื้องต้นในกรุงเทพฯ อยู่ราว 1,500–5,000 บาทต่อชั่วโมง ส่วนคดีแพ่งทั่วไปที่จ้างเหมาทั้งสำนวนมักเริ่มราว 30,000–80,000 บาท ขึ้นกับวงเงินและชั้นศาล อย่าเพิ่งตกลงปากเปล่า ให้ขอหนังสือสัญญาจ้างว่าเป็นลายลักษณ์อักษรที่ระบุขอบเขตงาน ค่าตอบแทน และเงื่อนไขการยกเลิกให้ครบ

ถ้าเป็นคดีที่ต้องจ้างสำนักงานต่างจังหวัด เช่น คดีที่เกี่ยวกับที่ดินในภูเก็ต ควรถามให้ชัดว่าทนายความคนที่เซ็นสัญญาเป็นผู้ไปศาลเองหรือส่งให้ผู้ช่วยไป เพราะความรับผิดตามมรรยาทขึ้นกับผู้ที่ลงชื่อเป็นทนายความในคดี ไม่ใช่ชื่อสำนักงาน

เมื่อทนายความทำผิดมรรยาท มีช่องทางอะไรบ้าง

ช่องทางแรกคือยื่นคำร้องต่อสภาทนายความ เพื่อให้คณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริง หากฟังได้ว่าผิดมรรยาทจริง โทษมีตั้งแต่ภาคทัณฑ์ ห้ามทำคดีเป็นการชั่วคราว จนถึงเพิกถอนใบอนุญาต ช่องทางที่สองคือฟ้องเรียกค่าเสียหายทางแพ่งจากทนายความรายนั้นโดยตรง ซึ่งต้องแยกจากคดีหลักที่ยังดำเนินอยู่

อายุความและขั้นตอนแตกต่างกันไปในแต่ละช่องทาง จึงควรยื่นเรื่องให้เร็วที่สุดเมื่อรู้ว่าถูกเอาเปรียบ ระหว่างรอผล ควรหาทนายความคนใหม่ตรวจสำนวนเดิมทันที เพราะบางกรณีเช่นการขาดนัดหรือการยื่นอุทธรณ์พ้นกำหนด ยังพอมีทางแก้ได้หากลงมือภายในกรอบเวลาที่กฎหมายให้ไว้

การเลือกทนายความจึงไม่ใช่แค่ดูราคา แต่คือการดูว่าใครพร้อมอธิบายขั้นตอน อธิบายความเสี่ยง และยอมให้ตรวจสอบได้ทุกขั้นตอน เพราะเมื่อผิดพลาดแล้ว การกลับไปแก้ต้นทางมักแพงกว่าค่าที่ปรึกษาในวันแรกเสมอ